01.06.2026

„Dwie transformacje” i „Sprawiedliwa polityka klimatyczna” – nowe publikacje

W ostatnich miesiącach ukazały się dwie nowe publikacje dotyczące polityki klimatycznej i tego jak sprawiedliwie kształtować procesy dekarbonizacyjne w Polsce.

Dwie transformacje

Publikacja „Dwie transformacje. Współczesne przemiany regionów węglowych Polski i Niemiec” analizuje proces odchodzenia od węgla w obu krajach, koncentrując się na jego skutkach społecznych, gospodarczych i pracowniczych. Autorzy reprezentujący centrale związkowe OPZZ i DGB porównują niemiecki model transformacji, oparty na szerokim dialogu społecznym i znaczącym wsparciu publicznym, z polskimi doświadczeniami, które nadal charakteryzują się ograniczonym poziomem finansowania krajowego i mniejszą skalą działań rozwojowych.

W części poświęconej Niemcom przedstawiono rolę Komisji Węglowej, która wypracowała plan odejścia od węgla do 2038 r., oraz mechanizmy wspierające regiony górnicze, zwłaszcza Łużyce. Podkreślono znaczenie inwestycji infrastrukturalnych, programów osłonowych dla pracowników oraz projektu REVIERWENDE, wspierającego udział społeczności lokalnych i związków zawodowych w procesie przemian.

Analiza sytuacji w Polsce obejmuje główne regiony węglowe oraz Umowy Społeczne regulujące wygaszanie górnictwa i energetyki opartej na węglu. Autorzy wskazują na rolę Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, ale jednocześnie zwracają uwagę na niedostateczne wsparcie krajowe i nierównomierne objęcie pomocą poszczególnych regionów. Publikacja podkreśla konieczność tworzenia nowych miejsc pracy, inwestycji w rozwój regionalny oraz zapewnienia skutecznych osłon socjalnych. Wnioskiem opracowania jest potrzeba prowadzenia sprawiedliwej transformacji opartej na dialogu społecznym, stabilnym finansowaniu i aktywnym udziale pracowników w kształtowaniu przyszłości regionów węglowych.

Sprawiedliwa polityka klimatyczna

Publikacja „Sprawiedliwa polityka klimatyczna. Jak skutecznie komunikować tematy związane z transformacją energetyczną i jak zaangażować sceptyczne grupy społeczne w Polsce” analizuje postawy Polaków wobec transformacji energetycznej na podstawie badań przeprowadzonych na zlecenie Fundacji Eberta w 20 krajach Europy i Ameryki. Autorzy wskazują, że większość społeczeństwa dostrzega znaczenie kryzysu klimatycznego i popiera rozwój odnawialnych źródeł energii, jednak obawia się społecznych i ekonomicznych kosztów zmian. Kluczowym warunkiem akceptacji transformacji jest jej sprawiedliwy charakter, obejmujący ochronę miejsc pracy, wsparcie dla pracowników zagrożonych sektorów oraz inwestycje w regiony dotknięte zmianami. Raport podkreśla potrzebę jasnej, uczciwej komunikacji, opartej na korzyściach społecznych i gospodarczych, a nie na nakazach czy wyrzeczeniach. Autorzy wskazują, że skuteczna polityka klimatyczna wymaga dialogu społecznego, budowania zaufania oraz uwzględniania obaw grup sceptycznych wobec transformacji. Publikację podsumowują komentarze Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych oraz Nowej Lewicy.

Publikacje dostępne online:      

„Dwie transformacje: współczesne przemiany regionów węglowych Polski i Niemiec”

Autorzy: Maciej Zaboronek, Marko Schmidt, Frederik Moch, Leon Hasselmann, Felix Fleckenstein, Moritz Baumert.

Strona publikacji: https://collections.fes.de/publikationen/id/1969416

Wersja PDF: https://collections.fes.de/publikationen/download/pdf/1969416

 

 

„Sprawiedliwa polityka klimatyczna: jak skutecznie komunikować tematy związane z transformacją energetyczną i jak zaangażować sceptyczne grupy społeczne w Polsce.”

Oprac.: Urszula Schwarzenberg-Czerny, red. Maciej Zaboronek

Strona publikacji: https://collections.fes.de/publikationen/id/1969398

Wersja PDF: https://collections.fes.de/publikationen/download/pdf/1969398

Friedrich-Ebert-Stiftung
Przedstawicielstwo w Polsce

ul. Poznańska 3/4
00-680 Warszawa
Polska

+48 22 418 79 51
polska(at)fes.de